زندگی زیر "برق فشار قوی" +تصاویر
دام فساد آرایشگاه‌های مختلط برای زنان و دختران
عکس/ برداشت انار در اورامانات
رژه نیروهای مسلح در استان گیلان برگزار شد
ساعت کار اداری در خوزستان به حالت عادی برگشت
متلاشی شدن باند بین المللی قاچاق مواد مخدر در هرمزگان
پیش بینی گرد و خاک برای نوار شرقی ایران/ بارندگی برای هرمزگان، کرمان، فارس و کهگیلویه و‌بویراحمد
تداوم بارش باران در استان‌های شمالی کشور
نزاع جمعی در سرخس 9 مجروح بر جای گذاشت
کاهش نسبی دما در مناطق شمالی
زلزله ۴.۷ ریشتری در خوسف در خراسان جنوبی/ نخستین تصویر از خسارت‌های زمین لرزه
انهدام بزرگترین محموله مشروبات الکلی در هرمزگان
جزئیات اقدام فرماندار ملایر بر علیه مامور ناجا/ پلیس: شکایت کردیم
عکس/ کشف پیکر ۱۳ معدنچی محبوس در معدن یورت
عکس/ مناظره و مردم مشهد 
عکس/ منظره‌ای منحصربفرد در سیستان و بلوچستان

عکس/ آتش سوزی در بازار سنتی و طلافروشی‌های کرمانشاه
فرمانده پلیس راه خراسان رضوی با قرار کفالت آزاد شد
تصادف زنجیره ای 50 خودرو در محور اراک - شازند
تندباد اردبیل را فرا گرفت
برخورد زنجیره ای ۲۳دستگاه سواری در اتوبان قم - تهران
ریزش کوه برای دومین روز پیاپی جاده هراز را بست
گردشگران نوروزی در تخت‌جمشید
۲۶ مجروح در سانحه رانندگی اتوبوس مسافربری در محور زاهدان- زابل
آرادان سمنان 7 بار لرزید
انفجار جایگاه سی ان جی در مسجد سلیمان
یک کشته بر اثر ریزش کوه در جاده ونایی
حکم پرونده اختلاس در دانشگاه مازندران صادر شد
بارش برف و باران در ۸ استان/ ۱۰ جاده کشور مسدود است
تصادف اتوبوس با پژو در اتوبان قزوین-کرج 3 کشته بر جای گذاشت
ادامه بارش باران و برف در برخی استان ها
درآمد جاذبه گردشگری قزوین بیشتر از نفت است
6 مفقود در سونامی دیر/ عملیات برای یافتن مفقودین ادامه دارد
حضور 150 نفر برای ثبت نام در انتخابات شوراها
کاشت ۱۹۸هزار اصل نهال درکامیاران

کشف جسم بی جان کودک ۳ ساله در مشهد
نامگذاری 12 معبر به نام شهدای پلاسکو
افتتاح پایگاه اورژانس هوایی الیگودرز
مدارس تهران از پنجشنبه تعطیل است
یک بلوار در تهران به نام آیت الله هاشمی شد
واژگونی اتوبوس واحد در اتوبان شهید بابایی
تصادف در شیراز 3 کشته بر جای گذاشت
قلک های مهر و محبت در قزوین شکسته شد
شرکت فرهنگیان نیکوکار دزفول در طرح برکت
چشم انتظاری نیازمندان به دستان توانگران
کشف یک تن و 347 کیلو مواد مخدر/ قاچاقچیان مسلح ناکام ماندند
۶ بار قصاص در ملأ عام برای قاتل ۶شهروند اراکی
دستگیری 34 دختر و پسر در پارتی شبانه
هوای تهران در شرایط سالم است
بازديد معاون اول رييس جمهور از قطعه دوم محور پاتاوه به دهدشت
كد خبر: ON-174669 تعداد مشاهده: 8080  تاریخ : 15 /1 /1394    ساعت : 10:15 نسخه چاپي ارسال به دوست
شناخت وحی نبوی(4)

این ویژگی وحی را از نبوغ متمایز می کند زیرا نبوغ جوشش و درخششی است که از درون سرچشمه می گیرد و مقتضای ساختمان وجودی نابغه است در حالی که وحی از بیرون وجود پیامبر سرچشمه می گیرد و پیامبر متعلم است و وحی را از خدا می آموزد.

ویژگی های وحی نبوی

وحی نبوت سه ویژگی عمده دارد:

1-  منشأ بیرونی و الهی دارد خواه بی واسطه و یا باواسطه ی فرشته

این ویژگی در قرآن کریم بیان شده است مانند: وَ ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلاَّ وَحْياً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولاً فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكيمٌ[1]؛سخن گفتن خداوند با بشری ممکن نیست مگر از راه وحی(بدون واسطه) یا از پس پرده یا اینکه رسولی بفرستد تا به اذن خداوند آنچه را که او می خواهد وحی کند به درستی که خداوند بلند مرتبه و حکیم است.

نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمينُ *عَلى‏ قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرينَ[2]؛ روح الامین قرآن را بر قلب تو نازل کرده تا از بیم دهندگان باشی.

وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى‏ *إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحى‏ *عَلَّمَهُ شَديدُ الْقُوى‏[3]؛ (پیامبر) هرگز از روی هوای نفس سخن نمی گوید سخن او جز آنچه به او وحی می شود نیست،

این ویژگی وحی را از نبوغ متمایز می کند زیرا نبوغ جوشش و درخششی است که از درون سرچشمه می گیرد و مقتضای ساختمان وجودی نابغه است در حالی که وحی از بیرون وجود پیامبر سرچشمه می گیرد و پیامبر متعلم است و وحی را از خدا می آموزد.[4]

ویژگی یاد شده فرضیه فاعلیت نفس پیامبر در پدیده وحی را نیز باطل می کند[5]

زیرا پیامبر در مورد وحی نقش قابلی دارد نه نقش فاعلی، وحی از بیرون وجود او بر او نازل می شود و از درون  شخصیت او تراوش نمی کند. چنانکه جمع میان دو نقش فاعلی و قابلی پیامبر در پیدایش وی نبوت نیز ممکن نیست زیرا لازمه آن اجتماع در وصف وجدان و فقدان در نفس پیامبر نسبت به یک چیز(وحی) است که اجتماع نقیضین محال است.[6]

 2.استشعار و خودآگاهی

گیرنده وحی کاملا متوجه و آگاه است که آنچه دریافت می کند از بیرون وجودش به وی می رسد قرآن کریم فرموده است: پیامبر اکرم (ص) به هنگام دریافت وحی از ترس اینکه مبادا آن چه را که تلقی می کند فراموش کند هنوز  جمله هایی که تمام نشده بود تکرار می کرد: فَتَعالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى‏ إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَ قُلْ رَبِّ زِدْني‏ عِلْماً[7]؛ پیش از آنکه وحی قرآن برتو پایان یابد به[خواندن آن شتاب مکن] بنابراین پیامبر به منشا و سرچشمه وحی کاملا آگاه بوده است. با این ویژگی "وحی"از آنچه "الهام "نامیده می شود باز شناخته می شود زیرا در الهام چیزی از عالم  غیب بر قلب و دل وارد می شودولی دریافت کننده الهام به منشا آن توجه ندارد.[8]

 3-محتوای وحی نبوت، شریعت است.

ویژگی سوم وحی مخصوص پیامبران، دربردارندگی شریعت است. بنابراین اگر فرشته وحی با فردی ارتباط داشته باشد و حقایقی را به او تعلیم نماید وآن فرد توجه کامل به فرشته وحی داشته باشد ولی محتوای وحی شریعت الهی نباشد وحی نبوت نخواهد بود. مانندآن چه توسط جبرئیل به حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیهما تعلیم داده شد، و به عنوان ((مصحف فاطمه ی زهرا سلام علیها)) معروف است، امام صادق علیه السلام درباره ی مضامین آن می فرماید: در مصحف فاطمه سلام الله علیها مطلبی درباره ی حلال و حرام نیست، بلکه حوادث آینده در آن ثبت است .[9]

در احادیث اسلامی از کسانی که پیامبر نیستند ولی افراد برجسته ای می باشند که حقایق غیبی از جانب خداوند، بدون واسطه یا به واسطه ی فرشته به آنان الهام می شود، با عنوان((محدث)) یاد شده است .[10]

و امامان شیعه علیه السلام محدث بودند[11] .نحوه ی سخن گفتن ملائکه با آنان چنین ترسیم شده است که آنان صدا را می شنوند،ولی شخص را نمی بینند:یسمع الصوت و لا یری الشخص[12] در روایاتی میان این گونه علم و علم از راه الهام تمایز نهاده شده و از سخن گفتن  ملک به تحدیث یا ((نقر فی الأسماع)) و از القای قلبی به(( الهام)) تعبیر شده است [13]بدین روی اولیای معصوم هم منبعی به نام تحدث دارند و ملائکه با ایشان سخن می گویند و هم دارای الهامند و معنا بدون گفت وگو بر قلب آنها القا می شود در نتیجه دارای القای ربانی (الهام) هستند.[14]

گونه های وحی الهی به پیامبران

وحی الهی به پیامبران گونه هایی داشته است که در قرآن کریم بیان شده است :

 وَ ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلاَّ وَحْياً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولاً فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكيمٌ[15]؛ و هیچ بشری را نرسد که خدا با او سخن گوید جز {از راه} وحی و از فراسوی حجابی یا فرستاده ای بفرستد و به اذن او هر چه بخواهد وحی می نماید . آری اوست بلند مرتبه سنجیده کار

 از این آیه روشن می شود که خداوند از سه طریق با پیامبران خود ارتباط برقرار می کند:

1 –وحی مستقیم (الا وحیا) : در این طریق حقایق و معارفی به صورت مستقیم بر قلب پیامبر القا می شود بدون آنکه واسطه ای در کار باشد از برخی روایات بر می آید که این نوع وحی از سنگین ترین اقسام وحی است زیرا خداوند مستقیما بر قلب پیامبر تجلی می کند

2 –ایجاد صوت (من وراء حجاب): از طریق دوم مضامین وحیانی در قالب اصوات به گوش پیامبر می رسد و از آنجا که صاحب صدا شنیده نمی شود گویا کسی از پس پرده سخن می گوید .

بر طبق آیات دیگر وحیی که به موسی علیه السلام در کوه طور القا شد از این قسم بوده است: فَلَمَّا أَتاها نُودِيَ يا مُوسى‏ *إِنِّي أَنَا رَبُّكَ فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ إِنَّكَ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوىً[16]، پس چون به آن رسید ندا داده شد که: ای موسی این منم پروردگار تو پای پوش خویش بیرون آور که تو در وادی مقدس(طوی) هستی

3 –وحی از طریق فرشته (او یرسل رسولا) : طریقه سوم آن است که فرشته وحی حقایق و مضامین وحیانی را بر جان پیامبر فرود می آورد همان گونه که درباره پیامبر اکرم( ص )آمده است که: نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمينُ *عَلى‏ قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرينَ[17]، ((روح الامین آن را بر دلت نازل کرد))[18]

فرق رسول ونبی

 برخی از پیامبران هم در بیداری ملک وحی را می دیدند و صدای او را می شنیدند و هم در خواب. این دسته از پیامبران به عنوان رسول بشمار آمده اند برخی از پیامبران هنگام خواب هم صدای فرشته وحی را می شنیده اند و هم او را می دیده اند اما در عالم بیداری فقط صدای فرشته را می شنیده اند و او را نمی دیده اند. این عده از پیامبران به عنوان نبی شناخته شده اند .[19]

نتیجه

با تحلیل بررسی معانی لغوی واژه وحی نمی توان به حقیقت آنها به مثابه ی منابع و راه های اختصاصی معرفت دست یافت  و ویژگی های آن را شناخت، می توان برخی از ویژگی های آن را بدست آورد حاصل آنکه با نگاهی گذرا به متون دینی اعم از قرآن کریم و روایات بدین نتیجه رسیدیم که وحی در کاربردی ویژه به معنای منبع اختصاصی پیامبران است این اصطلاح که ریشه در قرآن دارد در عصر امامان معصوم علیهم السلام و حتی در عصر امیرالمومنین علیه السلام در معنای مزبور  مصطلح است. بدین ترتیب این واژه منقول است . و معنای لغوی آن به معنای اصطلاحی متکلمان مسلمان بلکه عموم مسلمانان انتقال یافته است . از آنچه درباره ی انحای وحی نبوت گذشت این بود که وجه جامع هر سه قسم سخن گفتن پنهانی خداوند با پیامبران است چه با واسطه و چه بی واسطه چه از پس حجاب و چه به وسیله ی فرشته واژه ی وحی بدین معنا ویژگی نبوت و در واقع نشان دهنده منبع ویژه ای از معارف برای پیامبران الهی است .

نویسنده :سیدمحمدباقرموسوی کراماتی

 

 



[1] .شوری/51.[2] .شعرا/193-194.[3] .نجم/3-4-5.[4] -(مطهری، مرتضی، نبوت، انتشارات صدرا،تهران،1373ش،ص75)[5] -(این فرضیه توسط عبدالکریم سروش مطرح شده است.ر.ک:بسط تجربه نبوی، موسسه فرهنگی صراط،تهران، 1378ش،ص3-14. برای نقد این فرضیه به کتاب نقد نظریه ی بسط تجربه نبوی به قلم علی ربانی گلپایگانی، مرکز مدیریت حوزه علمیه قم،1382ش)[6] -(عقاید استدلالی"2"علی ربانی گلپایگانی، ص39، مرکز نشر هاجر، چاپ اولزمستان 87)[7] .طه/114.[8] -(مطهری، مرتضی، نبوت، انتشارات صدرا،تهران،1373ش،ص76)[9] -(اصول کافی، ج 1،کتاب حجه،باب ذکر الصحیفه... و مصحف فاطمه سلام الله علیها،حدث2 ،ص 187، المکتبه الاسلامیه، تهران،1388 ق.)[10] -(صحیح البخاری، ج2،ص295، بخاری،محمدبن اسماعیل،دارالمعرفه،بیروت، بی تا – صحیح مسلم، ج 4،ص1864، نیشابوری،مسلم بن حجاج، دارالحیاء التراث العربی، بیروت، بی تا،)[11] -(اصول کافی ج1، ص213، باب ان ائمه محدثون الاسلامیه، تهران،1388 ق.)[12] --(بحارالانوار،مجلسی،محمدباقر،المکتبه الاسلامیه،تهران، 1390ق،ج26،ص63-66)[13] -همان،ص264،ح2و3[14] - محمد حسین زاده، نگاهی معرف شناختی به وحی، الهام، تجربه دینی و عرفانی و فطرت، ص54،ط3: قم، انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1390)[15] .شورا/51.[16] .طه/11-12.[17] .شعرا/193-194.[18] - سعیدی مهر، محمد/ص12، کلام اسلامی ص 67 ج2، ناشر کتاب طه چاپ چهارم زمستان 1385[19] -(اصول کافی، ج 1 کتاب الحجه، باب 5، حدیث 1 ص 134





امتیاز خبر:

ارسال نظر

نام:

ایمیل:

متن نظر:

کد امنیتی:

تمامی حقوق مادی و معنوی این وب سایت به پایگاه جامع خبری تحلیلی «استان نیوز» تعلق دارد
طراحی و اجرا: آراد